گروه فلسفه و کلام اسلامی مرکز علوم و معارف اسلامی معاونت آموزش دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی
 
 
 
 
معاونت آموزش
 
 
به زودی...
منتظر خبرهای جدید باشید...
 
 
پیوندها
 
شبکه اطلاع رسانی اجتهاد
خبرنمای داخلی دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی
معاونت تبلیغ دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی
 
 
 
             گروه فلسفه و کلام اسلامی
باورها و ارزش‌های دینی، هر اندازه «زنده» و تأثیرگذار باشد، پرسش برمی‌انگیزد. پرسش‌گری‌ها نیز از هر دریچه‌ای راه می‌یابد و با هر بهانه‌ای می‌روید. به ویژه با ظهور عصر جدید، توجّه و تخاطب با ادیان و اندیشه‌های قدسی صدچندان شده است.

امروز اندیشۀ شیعی در ایران به مثابه طرحی فراگیر و رو به رشد، در معرض بازخوانی‌ها و پرسش‌گری‌های روزافزونی قرار گرفته است. بدین جهت رسالت نهادهایی مانند دفتر تبلیغات اسلامی خراسان، افزون بر شناخت عقاید اسلامی، به دیده‌بانی آفاق نوپیدا و پاسخ‌گویی به پرسش‌های تازه نیز کشیده شده است.

گروه فلسفه و کلام اسلامی از آغاز تأسیس، به این دو ساحت خطیر، توجّهی توأمان داشته است. به دیگر سخن، گفت‌وگوی درونی و شناخت تاریخ، سنّت و آیینِ خویش، سنگ راه گفت‌وگوی بیرونی با دیگر مذاهب و مکاتب نشده است. به همین دلیل، همان‌گونه که واکاوی منطق، فلسفه‌ و کلام اسلامی در برنامه‌های آموزشی گنجانده شده، مطالعه منطق و کلام جدید و فلسفه غرب نیز از یاد نرفته است.

به راستی دیگر روزگار تکرار مکرّرات گذشته است و باید طرحی نو در انداخت. به گزارش مراکز معتبر جمعیّت‌شناسی جهان، در هر سه روز، یک آیین و کیش جدید متولّد می‌شود. در این‌ دهکده شتاب‌ناک و کوچک، برای استمرار اندیشۀ اسلامی باید هر روز بر عمق مطالعات و دقّت تولیدات افزود. نه تنها تکرار و توقّف خطرزا خواهد بود، که حتّی باید از رشد کند و لاک‌پشتی نیز پرهیز کرد. این گروه با وقوف بر خطراتی چنین، طلّاب را گام به گام با دنیای مدرن و نگاه‌های دین‌گریزانه آن آشنا می‌سازد.

از دیگرسو، تنفّس در فضای فکری مشهد، اندکی با دیگر حوزه‌ها تفاوت دارد. استمراربخشی آرام و منطقی به گفت‌وگوی دوست‌داران فلسفه اسلامی و دل‌بستگان مکتب تفکیک، به آسانی صورت نمی‌پذیرد. این گروه در ابعادی قابل توجّه، از نگرانی دو طرف کاسته و بر غنای اندیشه‌گی این سلسله گفت‌وگوها افزوده است.

گروه فلسفه و کلام اسلامی از سال ۱۳۷۳ با ارائه تک‌درس‌هایی در زمینۀ تاریخ فلسفه و منطق جدید فعّال شد. از آن پس علاوه بر ارائه نشست‌های علمی، در قالب دوره‌های تخصّصی نیز به جذب دانش‌پژوه پرداخت. این دانش‌پژوهان با گذراندن دوره‌ها و کسب دانش‌ها و مهارت‌های لازم به مدرّسانی ارزنده تبدیل شده‌اند. در این گروه، فلسفه‌های اسلامی(سینوی و صدرایی)، غرب و مضاف، منطق کلاسیک و جدید، کلام اسلامی و جدید و معرفت‌شناسی بر اساس نیاز و در طرح‌هایی جداگانه به دانش‌پژوهان آموخته می‌شود



شمارگان تلاش

طرّاحی و برگزاری دورۀ عالی دین‌پژوهی و کلام اسلامی (دومین دوره آن در حال برگزاری)

طرّاحی و برگزاری دورۀ عالی فلسفه (هفت دوره)

طرّاحی و برگزاری دورۀ عمومی فلسفه (پنج دوره)

طرّاحی و برگزاری دورۀ نيمه‌حضوري فلسفه (یک دوره)

طرّاحی و برگزاری تک‌درس‌های علوم عقلی از قبیل: معرفت‌شناسی، منطق ریاضی، فلسفه علم، فلسفه اخلاق و...

طرّاحی و تشکیل حلقۀ علمی حکمت

طرّاحی و تشکیل حلقۀ علمی کلام و دین‌پژوهی

نشست‌های علمی (هم‌اندیشی اندیشه‌های نو در فلسفه اسلامی، هم‌اندیشی اندیشه‌های نو در کلام اسلامی، همایش یک روزۀ نهضت نرم‌افزاری و تولید علم، نشست‌ علم و دین، بررسی تطبیقی عرفان اسلامی و مسیحیت توسط پروفسور رونالد پیچ از آلمان و ...) آماده‌سازی بیش از ۴۰ عنوان جزوه، ۵۳ نوار صوتی و ۶۰ نوار تصویری پیرامون موضوع‌های فلسفی، از فعالیت های این گروه به شمار می رود.



آیین گفت‌وگو (حلقۀ علمی حکمت)

انتقال آموزه‌های فلسفی، آسان‌تر از فهم و دریافت آن نیست. چه بسیار فلسفی‌مردانی که کوله‌باری از فرزانگی و یگانگی را نانوشته و نادانسته، به سرای دیگر برده‌اند. درست است که هر شاگردی، قابل و پذیرای نقش حکمت نیست، امّا نباید از یاد برد که هر استادی نیز توان انتقال و میانجی‌گریِ معقولات را ندارد. صعوبت امر، در مباحث فلسفی، دوسویه و بل چندسویه است. آمیزش مفاهیم فلسفی در متون و مدارس الهیّاتی، صید مروارید حکمت را شبه‌محال می‌نماید.

بی‌جهت نبوده است که دانشی‌مردانی هم‌چون بوعلی‌سینا برای دریافت آرای حکمی، نه تنها به قرائت و تلاش، که گاه به تضرّع و نیایش پناهنده می‌شده‌اند.

«گفت‌وگو» و «نوشتار»، به عنوان دو عامل ابهام‌زدا و معرفت‌بخش به‌خوبی می‌تواند به یاری آموزش و پژوهش فلسفه بیاید. «فیلسوفان شفاهی» و «آرای سخت‌فهم و رازآمیز»، هر دو در موقعیّت‌های دور از نطق و کتاب، رونق و کارکرد می‌یافته‌اند.

برای این‌که مبادا دچار جادوگری اندیشگی و خودشیفتگی فکری شویم، باید هرچه بیش‌تر به الگوهای شفّاف گفت‌وگو و نوشتن نزدیک شویم.

به عنوان نمونه می‌توان به درخشش مثال‌زدنی مرحوم علّامه طباطبایی با ایجاد حلقۀ گفت‌وگو با شاگردانی چون استاد شهید مطهری و شهید دکتربهشتی و با رقیبانی مانند پروفسور هانری‌کُربن و روشن‌فکران جامعه‌گرا اشاره نمود. تأثیر این دیالوگ‌ها را حتّی در نثر خوش‌خوان و بانشاط «اصول فلسفه و روش رئالیسم» نیز می‌توان دنبال کرد.

حوزۀ علمیۀ مشهد با وجود گرایش‌های فلسفی ـ کلامی گوناگون و گاه متضاد، نیاز مبرمی به احیای سنّت مباحثه دارد. در این دیار، رگه‌هایی از کش‌مکش‌های پرماجرای فیلسوفان ـ متکلّمان، عارفان ـ فقیهان، اصولیان ـ اخباریان، اهل‌رای ـ اهل‌حدیث و...به چشم می‌خورد. امّا متاسّفانه بستری که بتواند گفت‌وگویی پیوسته و آهسته را میان این گرایش‌ها سامان دهد، هنوز فراهم نشده است.

دفتر تبلیغات، با توجّه به آموزش هم‌زبانی و هم‌دلی در لایه‌های زیرین حوزه، به عمق و دقّت اندیشه‌های دینی همّت می‌گمارد.



آهنگ مرزبانی (حلقۀ علمی کلام)

دانش کلام، به تعریف، روشن‌سازی، اثبات (خردگرایانه و ناخردگرایانه) و دفاع از عقاید دینی می‌پردازد. این دانش، گذشته از جایگاهش در میان دیگر علوم اسلامی، نقش فرهنگی ـ تاریخی ویژه‌ای در پیش‌روی تمدّن اسلامی داشته است.

گرایش‌های جریان‌ساز کلامی، افت‌وخیزهای فراوانی را در تاریخ موجب شده‌اند، و از این روست که نقش عالمان در مرزبانی عقاید و ارزش‌های دینی تا بدین پایه، بزرگ دانسته شده است.

مهم‌ترین زاویه یک دین، جهان‌بینی و ارزش‌هایی است که به آدمی عرضه می‌کند، و از رهگذر همان تغییر نگاه، دیگر جنبه‌های انسانی هم‌چون انگیزه‌ها، رفتارها و...تأثیر می‌پذیرد.

در ادامه، می‌توان به جایگاه ویژۀ دانش کلام در میان مسلمانان اشاره نمود. این دانش، منشأ حسّاس‌‌ترین تغییرها و آمد و شدها در میان جامعۀ اسلامی بوده است. به‌ گونه‌ای که برخی مسائل این دانش با بحث‌های فلسفۀ سیاسی اسلام، نزدیکی و هم‌گونی فراوانی دارد.

حلقۀ علمی کلام، در راستای گسترش، پشتیبانی و سامان‌بخشی مطالعات کلامی در حوزۀعلمیه مشهد، تشکیل شده است. در این حلقه، طلّاب توانا در زمینۀ گفت‌وگوهای کلامی، با اندیشه‌های باز و پویا گرد هم می‌آیند، و یافته‌های خویش را قلمی می‌سازند. تمرکز بر شفّاف‌سازی، گزیده‌نویسی و نوپردازی در طرح و بررسی آرای کلامی، از ویژه‌ترین دغدغه‌های بانیان این حلقه به شمار می‌رود.

سیل پرشتاب شبهه‌ها و پرسش‌ها، مجال کندروی و بی‌برنامه بودن را از ما گرفته است، و اگر کمی درنگ کنیم یا از عمق کوشش خود بکاهیم، زیان‌های ژرف و شگرفی به بدنۀ حوزه‌ها راه خواهد یافت.

امروزه با فراگیر شدن رسانه‌های ارزان و آسان، مرزهای جغرافیایی درنوردیده شده، و اندک بهانه‌ای ده‌ها اندیشه ناهمگون را به ذهن جوانان می‌کشاند. حسّاسیت بحث‌های کلامی در این روزگار، بسی بیش از روزگار پیشینیان ماست. امّا نگون‌بختانه باید گفت، دغدغه و اهتمام آن بزرگان بارها فراتر و بیش‌تر از ما بوده است.

حلقۀ کلام امید دارد با طرح سامان‌مند و به‌روز پرسش‌های کلامی، گامی فراتر از نیازهای امروز بردارد، و تنها به پاسخ‌گویی نپرداخته و به طرح پرسش‌های پیش‌بینانه نیز اهتمام بگمارد.
آخرین بروزرسانی: ۱۳۸۹/۱۲/۱۷
 
 
 
 
تازه های معاونت
 
 
 
گنجینه رسانه ای
 
 
ارتباط و مشاوره
 
 
 

نشانی: مشهد - چهارراه خسروي - خیابان شهید رجایی - دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی   تلفن: ۶-۲۲۳۳۳۵۰-۰۵۱۱  نمابر:  ۲۲۵۶۰۴۸-۰۵۱۱
 


تمامی حقوق این سایت مربوط به معاونت آموزش دفتر تبلیغات اسلامی استان خراسان رضوی می باشد.
طراحی و اجرا توسط Web Box Portal