گروه فقه و مبانی اجتهاد مرکز علوم و معارف اسلامی معاونت آموزشی دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی
 
 
 
 
معاونت آموزش
 
 
به زودی...
منتظر خبرهای جدید باشید...
 
 
پیوندها
 
شبکه اطلاع رسانی اجتهاد
خبرنمای داخلی دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی
معاونت تبلیغ دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی
 
 
 
             گروه فقه و مبانی اجتهاد
حوزه علمیه مشهد همواره مهد فقیهان بلندآوازه‌ای بوده است. امّا شمار فراوانی از آنان به حوزه‌های دیگر کوچیده‌اند. هجرت علمی آیات عظام: خویی، سیستانی، خامنه‌ای، وحید خراسانی و جمعی دیگر گواه این نکته است. شاید در کنار عوامل دیگر برای این هجرت‌ها از کاستی حلقه‌های فقاهتی این حوزه در مقایسه با دو حوزه دیگر بتوان یاد کرد. مشهد اگر چه مدرّسان چیره‌ای در فقه به خود دیده، ولی هیچ‌گاه نگاه جامعی به سایر دانش‌های پیرامونی فقه هم‌چون اصول، رجال، درایه و... و نیز گرایش‌های رقیب، هم‌چون مذاهب اهل‌سنّت و مکاتب حقوقی نوین نداشته است. این کاستی نه به دانش عالمان، که به تدبیر و روابط حاکم بر درس‌ و بحث‌ها باز می‌گردد. «مجمع فقه و مبانی اجتهاد» با رویکردی جامع‌نگر و در چنین حوزۀ دیرپایی تأسیس شد. دانش فقه، محور پژوهش و آموزش این انجمن شد تا دانش‌های هم‌پوشان همه بر گرد آن باشند. افزون بر این، کوشیده شده است در دانش‌های نوین مانند حقوق، اقتصاد، علوم سیاسی و... نیز گرایش فقهی و اسلامی مدّ نظر باشد، تا تفاوتی چشم‌گیر با دیگر دانشگاه‌ها و مراکز علمی غیرحوزوی هویدا باشد. جهت‌گیری کلّی مجمع، برپایۀ نظارت و ارشاد عالمانی بزرگ هم‌چون آیات: شیخ جعفر سبحانی، شیخ مهدی مروارید، قاضی‌زاده، اشرفی شاهرودی و...بوده است. در نشست دو سالانه مجمع، این بزرگان از چگونگی رویّۀ آموزشی ـ پژوهشی مجمع باخبر شده و نظر خویش را ابراز می‌دارند. از همان آغاز، توجّهی ویژه به «فقه مقارن» و «مطالعات تطبیقی» در دستور کار مجمع قرار داشت. واکاوی فقه مذاهب اهل‌سنّت و بررسی تطبیقی علم حقوق و دیگر دانش‌های نظیر، افقی بازتر و بلندتر را بر چشمان ما گشوده و ما را در فهم زمینه‌ها و ریشه‌های فقه شیعی نیز بصیرتر می‌سازد. جدا از این که برای تقریب و هم‌دلی مذاهب اسلامی، شناخت فقه آنان، ضروری می نماید. مجمع فقه و مبانی اجتهاد از سال ۱۳۸۲ ـ سال گشایش ـ تا اکنون، دو دورۀ عالی فقه اسلامی مقارن و دو دوره عمومی مبانی فقه اسلامی طرّاحی و برگزار کرده است. در این چهار دوره، ده‌ها طلبۀ جوان مشهدی ـ در کنار گذراندن دروس سطوح عالی و خارج ـ با اصول و فقه شیعه و اهل‌سنّت، فقه خانواده، فقه اقتصادی، فقه جزایی، فقه سیاسی و... به گونه‌ای نوآیین رو به رو شده‌اند. مدیر و شورای علمی گروه بر این بوده‌اند که هم‌راه با مواد آموزشی در روش آموزش و انتخاب استادان نیز به گونه ای پیش روند که زمینۀ آشنایی دانش‌پژوهان با نگرش‌ها و مفاهیم رقیب فراهم آید. از این رو، برای ارتباط شفّاف و خبررسانی به حوزه‌های علمیّه و مراکز علوم اسلامی، فصل‌نامۀ آفاق اجتهاد انتشار یافت. در این فصل‌نامه اطّلاعات کاربردی و به‌روز، از اخبار حوزه‌های فقه و اجتهاد در اختیار خوانندگان قرار می‌گرفت.



شمارگان تلاش

برگزاری اجلاس مجمع فقه و مبانی اجتهاد

طرّاحی و برگزاری دورۀ عالی فقه مقارن (سه دوره)

طرّاحی و برگزاری دورۀ عمومی مباني فقه اسلامي (دو دوره)

طرّاحی و تشکیل حلقۀ علمی افق (معرفی و نقد بیش از ۸۰ مقاله)

طرّاحی و برگزاری حلقۀ علمی افق، جلسات ویژه:

چالش‌های استنباط در مسائل مستحدثه

مطالعات فقهی حقوق زن در جهان اسلام

چالش‌های فقه قضا

امکان تعامل میان هرمنوتیک و علم اصول

ظرفیت‌های علم فقه برای وحدت و انسجام اسلامی

ضرورت و ظرفیت فقه مقارن

بزرگ‌داشت مقام علمی آیت الله ميرزا علي فلسفی

کاربرد موتورهای جستجوی اینترنتی در مطالعات اسلامی

تحول بایسته آموزش‌های فقه و اصول در حوزه

شخصیت علمی و سبک تعلیمی آیت الله میرزا جواد تبریزی

منابع الکترونیک در پژوهشهای فقهی

تدوین و نشر گاه‌نامۀ آفاق اجتهاد

تدوین ویژه‌نامه فقهی فصلنامه جستار، به مناسبت سالگرد رحلت آیت الله فلسفی

تدوین و انتشار بیش از ۲۰ جزوه اطلاع‌رسانی و راهنما

ارائه خدمات مشاوره آموزشی و پژوهشی در زمینه فقه و علوم وابسته

پایگاه اطلاع‌رسانی اجتهاد (در حال تکمیل بانک‌های اطلاعاتی)



فقه جهانی (پایگاه اطّلاع‌رسانی اجتهاد)

در عصر هزاررنگ اطّلاعات، ضعف رسانه‌ای؛ مهم‌ترین کاستی‌ ماست. حوزه‌ها و مراکز علوم اسلامی، برای بهینه‌سازی ارتباطات خویش، باید زبان ویژه خود را یافته و با پوشش رسانه‌ای آگاه و شفّاف، به این هدف نزدیک شوند.

امروزه چالش‌های «زبانی» و «رسانه‌ای»، هم‌دوش و گاه پیش‌تر از چالش‌های «محتوایی» و «نرم‌افزاری»، فراروی دستگاه تبلیغاتی تشیّع قرار گرفته است. گذر از این موانع، اندک ‌اندک و با ایجاد مجامع رسانه‌ای متعدّد و منسجم، امکان می‌یابد. هر گامی ـ هرچند کوچک و آهسته ـ در راه آفرینش رسانه‌ای برداشته شود، از انزوا و غربت حوزه‌ها می‌کاهد، و بر آگاهی و نزدیکی جامعۀ مخاطب می‌افزاید.

دفتر تبلیغات، در چشم‌انداز کلان برنامه‌های خود، پروژه‌های رسانه‌ای چندگانه و چندجانبه‌ای را پیش‌بینی نموده است. سایت اجتهاد، به عنوان نخستین پایگاه «جامع» و «فقه‌محور» شیعی، بر پایۀ منابع اطّلاعاتی مجمع فقه و مبانی اجتهاد، بنا شده است. در این پایگاه، داده‌هایی روزآمد از روند آموزشی ـ پژوهشی حوزه‌های فقه و فتوا به نمایش گذارده می‌شود. و نیز از مهم‌ترین اخبار و تحوّلات فقهی حوزه‌های تشیّع، در کنار نوشتارها و کتاب‌های تولیدی، گزارش می شود.

پشتوانۀ این سایت، نگاهی رسانه‌ای است که ضعف اطلاعاتی ـ تبلیغاتی حوزه‌ را دانسته و از جایگاه رسانه در اطلاع رسانی و ترویج به خوبی آگاه است. حوزه‌، هر روز شمار فراوانی سویۀ خبری ـ تحصیلی ناب دارد که خلأ رسانه‌ای جایی برای بازتاب آن باقی نگذاشته است. به مدد همّتی استوار، با انعکاس و پوشش جلوه‌های خبری قابل تعمیم حوزه‌ها، می‌توان اخبار حوزه را جهانی ساخت. برای جهانی بودن، شمار نفرات مهم نیست که شمار خرد، مجموعه‌ای محلّی را به جهانی دیگر متّصل می‌گرداند. سخنان آغاز درس فقه، گفت‌وگوی دو صاحب‌نظر شیعی و سنّی، فتوای یک فقیه در عراق، انتشار مقاله‌ای فقهی در مجلّه‌ای تخصصی و ده‌ها و صدها نظیر دیگر، هرروزه قابلیّت گشودن روزنه‌ای عمومی را در خود دارد. امّا متاسفانه این‌ها همه در پس پرده بی‌خبری خاک می‌خورد. مجمع فقه با وقوف بر جایگاه خطیر رسانه، بر سر آن است که با شفّاف‌سازی، هم‌آهنگ‌سازی و همگانی‌سازی اطّلاعاتِ حوزه‌های فقه و اجتهاد، پیام‌رسانی کند و از چهرۀ مظلوم تشیّع، غبار برگیرد. راهبرد کلان مجمع در چهار حوزۀ شهری، کشوری، منطقه‌ای و بین‌المللی و به زبان‌های فارسی، عربی و انگلیسی عملی می شود و راه‌اندازی پایگاه اطّلاع‌رسانی اجتهاد از مراحل آغازین این طرح به شمار می رود.

زبان عرضه اطّلاعات در این پایگاه اینترنتی، به ترتیب: فارسی، عربی و انگلیسی درنظر گرفته شده است. گروه مدیریّتی این پایگاه، امیدوارند ترکیبی دل‌نشین از «نوگرایی» و «واقع‌بینی» را در اطلاع‌رسانی خود ارائه دهند. دانش‌پژوهان و پژوهش‌گران حوزه‌ها و دیگر مراکز علوم اسلامی، مخاطبان اصلی این پایگاه خواهند بود.

نکته دانستنی آن که، بخش قابل توجّهی از تولیدکنندگان سایت اجتهاد، همان دانش‌آموختگان گروه فقه‌اند که اینک به مراحلی والاتر راه یافته‌اند. سایت اجتهاد، پس از سه سال طرّاحی، گردآوری و تولید اطّلاعات، در تابستان ۱۳۸۷ راه‌اندازی رسمی خواهد شد.



صبح صادق (افق‌یابی حلقۀ افق)

حلقۀ علمی افق؛ به عنوان نخستین حلقۀ علمی در حوزه مشهد، با تأسیس در سال ۱۳۸۳، افق‌یابی ویژه‌ای نمود. اعضای این حلقه ـ که همه طلبه‌های سال‌های پایان سطح و آغاز خارج‌اند ـ تا کنون با تولید بیش از هشتاد مقالۀ نیمه‌تخصّصی، تجربۀ فرخنده‌ای را آزموده‌اند. نقد مقالات فقهی (یا دانش‌های مرتبط با آن، مانند اصول و فلسفۀ فقه) در بازۀ زمانی یک هفته و پی‌گیری اخبار جدّی این دانش، دغدغۀ اصلی حلقه بوده است. هم‌راه با این کوشش‌ها، گفت‌وگوهای علمی با استادان نام‌دار این حوزه نیز در اولویّت کاری قرار گرفته است.

حلقۀ علمی افق، طلیعۀ خجستۀ هم‌یاری‌های علمی ـ فرهنگی صدها طلبۀ مستعدّ دیگر در قالب حلقه‌های متکثّر دفتر تبلیغات بوده است.

زبان و ادبیّات جستارهای فقهی، در برخی مراکز و مقالات، دچار گونه‌ای درخودماندگی و ایستایی شده‌است. از این رو احساس می‌شود اصطلاحات، تعریف‌ها، واژگان، دلیل‌ورزی‌ها و پردازش‌ها، همگی نیاز فراوانی به بازبینی و بازتولید دارد. بذر آغازین این نوآوری‌ها در گروه‌های تازه‌نفس و جویای حوزوی، پاشیده می‌شود، و اگر تحوّل و طراوتی انتظار می‌رود، از همین حلقه‌های نوپیدا خواهد بود.

از دیگر سو از آن‌جا که فقه باشکوه شیعی، رقیب‌های توان‌مندی هم‌چون فقه دیگر مذاهب اهل‌سنّت و مکاتب حقوقی جدید دارد، باید به هم‌آوردی و رودررویی دانشی با رقیب‌ها بپردازد. نیازها و نگاه‌های جدید، ما را از ماندن در یک دریچه باز می‌دارد، به همین روی، باید در این عرصه‌ها نیز به فعّالیت و تولید پرداخت.

در حلقۀ علمی افق، دانش‌پژوهان فقه، با دیدگاه‌ها و گرایش‌های متنوّع، نوشتارهایی مسئله‌محور و روزآمد را بررسی و نقد می‌کنند. حلقۀ علمی افق با در اختیار گذاردن امکانات علمی ـ پژهشی بایسته، زمینۀ رشد، و موفّقیت علمی طلبه‌های بسیاری را فراهم می‌نماید. این حلقه، تاکنون از پرکارترین و پرشمارترین حلقه‌های معاونت آموزش دفتر تبلیغات بوده‌ است.
آخرین بروزرسانی: ۱۳۸۹/۱۲/۱۷
 
 
 
 
تازه های معاونت
 
 
 
گنجینه رسانه ای
 
 
ارتباط و مشاوره
 
 
 

نشانی: مشهد - چهارراه خسروي - خیابان شهید رجایی - دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی   تلفن: ۶-۲۲۳۳۳۵۰-۰۵۱۱  نمابر:  ۲۲۵۶۰۴۸-۰۵۱۱
 


تمامی حقوق این سایت مربوط به معاونت آموزش دفتر تبلیغات اسلامی استان خراسان رضوی می باشد.
طراحی و اجرا توسط Web Box Portal