|
حدیث، مادر علوم اسلامی است و از این رو، منشأ بزرگترین تحوّلات دانشی در حوزهها بوده است. دانشهای حدیثی به دلیل ارتباط پیچیده با محورهای زبانی، کلامی، تاریخی و... دامنهای غیرقابل پیشبینی یافته است. با این همه، در چند قرن اخير، حوزههای علمیّه عنایت بایستهاي به علوم حدیثی نداشتهاند؛ چراكه حدیث، درس اصلی حوزهها نیست و تنها از رهگذر متون فقهی و کلامی بدان پرداخته میشود.
برای رونقیابی سایر علوم اسلامی، باید برای حدیث، دفتری جداگانه گشود. این سخن بدان معنا نیست که درس و بحثهای حدیثی در گوشه و کنار این مدرسه و آن حجره دیده نمیشود. بلکه با اين همه ونيز با تکنگاریها و تکدرسهای حدیثپژوهانهاي كه شکل میگیرد، هنوز نگاهی یکپارچه و همهجانبه به این دانش و ارتباط آن با ساير دانشها بر حوزه حاکم نشده است.
حدیث به عنوان دانشی زاینده و پیشبرنده دیگر بار باید به متن حوزه بازگردد. برای بازسازی و احیای حدیث نيز نمیتوان از همگامی و همدوشی «علوم حدیث» با «معارف حدیث» غافل بود. از سويي مبلّغان و خطیبان، با توجّه به دلبستگی و وابستگی فراوان دینداران به تبلیغات مذهبی، فعّالیت خود را منحصر به معارف حدیثی مینمايند. در این شرایط، هرچند فرهنگسازی گستردهای به درونیترین لایههای جامعه نفوذ ميكند، امّا از اين رهگذر باید پذیرفت که رشد علوم حدیث، متوقّف یا كند شده است.
از سوي ديگر نيز، اکتفا به پژوهشهای تخصّصی علوم حدیث و چشمپوشی از نیازهای فرهنگی ـ اجتماعی آسیب مهیبی در پی خواهد داشت. منبر در کنار مدرسه، و مدرسه گشوده بر جانهای شیفته مردمان ارزش دارد.
در حلقه علمی حدیث، توجه ویژهای به علوم و معارف حدیث میشود و با بازخوانی متون این دو حیطه، تاریخ و علوم حديث با اشرافی برتر مرور میشود. نوشتارهای دانشپژوهان علوم اسلامی در این حلقه، کتاب بلند حدیث را سراسر گام میزند و موضوعها، نگرشها و توصیههای درهمتنیده حدیثی در معرض شناخت و نقد قرار ميگيرد. |