حلقه تاریخ
درآمد
تأکید مکرر قرآن و اهل بیت علیهم السلام به تاریخ، از اهمیت والای آن حکایت می نماید، و ساده اندیشی خواهد بود اگر این همه تأکید و توجه را تنها در راستای داستان پردازی و نقل وقایع و سرگذشتها قلمداد شود.
از سوی دیگر با توجه به این که وحی و سنت، هر دو در ظرف تاریخ تحقق یافتهاند، جایگاه تاریخ در هندسة علوم اسلامی شایان توجه است، و تقریباَ تمامی علوم اسلامی اعم از فقه، کلام، تفسیر و حدیث، وامدار گزاره های تاریخی هستند، و بدون اطلاع و بلکه اشراف به مسائل و حوادث تاریخی مخصوصا تاریخ عصر حضور معصومان ـ تضلع در آنها ناممکن است. این ویژگی ها تاریخ را هم به عنوان یک دانش عمومی ضروری، و هم تخصصی مورد نیاز، در صدر نیازهای آموزشی حوزه مینشاند.
از این رو، گروه فرهنگ و تاریخ، علاوه بر، برگزاری دورة عالی تاریخ اسلام، پرورش علمی و پژوهشی دانشآموختگان حوزوی رشتة تاریخ را در قالب حلقة علمی تاریخ اسلام دنبال میکند.
اعضای هر حلقه، در نشستهای هفتگی، آثار خود را (که قبلا توسط حلقه، حروفچینی و به تعداد اعضا تکثیر شده) معرفی و در معرض نقد و بررسی سایر اعضا میگذارند. مقالات عرضه شده، پس از اعمال اصلاحات، در فصلنامة جستار به چاپ میرسد و به نویسندة آن، حقالتألیف تشویقی پرداخت میگردد.
اهداف حلقه علمی تاریخ اسلام
- ترویج و تقویت نواندیشی علمی و مطالعات تاریخی کارآمد و ایجاد فضای همدلی و همکاری علمی میان دانش پژوهان مستعد و نوگرا به عنوان اعضای نشست .
- پرورش پژوهشگران نواندیش در زمینة تاریخ اسلام با رویکردهای نظام مند و بین رشته ای از طریق فضای معرفی و نقد آثار دانشآموختگان حوزوی تاریخ اسلام.
مخاطبان اين برنامه، جمعی از دانش پژوهان مستعد و علاقه مند و دست به قلم حوزه علميه مشهد به عنوان اعضای حلقه علمی هستند و ابتدای هر فصل، اعضای جديد كه داراي توان علمی و تحصيل موفق علوم اسلامی در حوزه علميه و آشنائی مطالعاتی قابل توجه درزمينه تاريخ اسلام، شرکت فعال در برنامه ها و نشست های حلقه، تدوين حداقل يک مقاله پژوهشی درهر سه ماه پيرامون تاريخ اسلام (پس از آغاز عضويت).
مهمترین فعاليت های حلقه علمی تاريخ اسلام
1. معرفی و بررسی مقالات:در اين بخش، مقالات نگارش شده توسط اعضا که پيشتر تايپ و منتشر شده است، توسط نويسنده معرفی می شود. سپس حاضران در نشست، به نقد و بررسی آن پرداخته، مؤلف نيز درپايان از مقاله خود دفاع مي کند.
2. اطلاع رسانی علمی: جهت آشنائی اعضا با يکديگر و تبادل يافته ها، اطلاعات و اخبار علمی، دانشوران معاصر، مرکز، پايگاهها، کتاب ها يا مقالات نوآمد در زمينه تاريخ اسلام معرفی گرديده، رويدادهای علمی و فرهنگی در موضوع حلقه (همايش ها، برنامه ها و ... ) گزارش می شوند.
3. سخنرانی علمی: سخنرانی يکی از فرهيختگان پيرامون نظريات و ديدگاه های جديد تاريخی
4. ديدار علمی:ديداربادانشوران برجسته تاريخ وآشنائی با زندگی وتجارب علمی آنها،يا بازديدازمراکز آموزشی وپژوهشی و اطلاع رسانی.
5. کارگاه پژوهش:جهت موضوع يابی و آشنائی عملی با روش تحقيق و نگارش. هريک از اعضای حلقه، موظف است در هرفصل، حداقل يک مقاله پيرامون موضوع حلقه تأليف کند و ارائه دهد. مقالات اعضا، با هدايت حلقه و راهنمائی اساتيد حوزه و دانشگاه نگارش می يابد و سپس در نسخه های محدود منتشر می گردد.
شرایط عضویت در حلقه
تحصیل موفق در حوزه علمیه و برخورداری از تحصیلات یا مطالعات در زمینة تاریخ
شرکت فعال در نشست های هفتگی و سایر برنامه های حلقه
تدوین حداقل یک مقاله در هر سه ماه پیرامون تاریخ اسلام.
کارنامه اعضای حلقه
این حلقه پس از طی یک دورة آزمایشی، در سال 1386 رسما فعالیت خود را آغاز نمود. حاصل تلاش اعضای این حلقه تاکنون، تألیف و نقد 75 مقالة تاریخی در خلال نشستهای هفتگی و با اشراف اساتید مدعو بوده است که از میان آن، 35 اثر به چاپ رسیده و برخی از آنها با کسب رتبههای برتر در سمینارهای ملی پذیرفته شدهاند.
به برخی از این عنوانها چنین می توان اشاره کرد:
- تشکیلات مبلغان و داعیان عباسی
- پاتولوژی اتحاد در قرآن
- نقش عقد اخوت در تقویت وحدت مسلمین
- بررسیمفاد صلح امام حسن (ع)
- اشرافی گری مانع رسالت رسول خدا(ص)
- ارزیابی منابع تاریخی اهل تسنن از ولایتعهدی امام رضا(ع)
- سیره اداری- حکومتی امام علی(ع)
- مواجهه دینی اسلام و اهل کتاب در عصر نبوی
- تشکیلات اداری اسلام در حکومت امام علی(ع)
- اوضاع عرب جاهلي در نهج البلاغه
- نقش علامه عسكري در وحدت و تقريب مذاهب اسلامي
- گذري بر زندگي حفصه
- جاهليت در نهج البلاغه
- بررسي زندگاني علامه سيد محسن امين
- بررسي زندگاني آيت الله جعفر سبحاني
- بررسي زندگاني علامه اميني
- بررسي زندگاني عزيز الله عطاردي
- بررسي زندگاني رسول جعفريان
- بررسي زندگاني معلم حبيب آبادي
- بررسي زندگاني علامه شرف الدين
- بررسي زندگاني علامه جعفر مرتضي عاملي
- آسيب شناسي نظام آموزش حوزه
- پيامبر اعظم و مبارزه با خطر تفرقه و نفاق
- پيامدهاي غصب خلافت
- بررسي علل انتخاب مسير حركت امام رضا (ع)
- پيامدهاي تشكيل سقيفه
- اهميت تاريخ و رويكرد قرآن، پيامبر و اهل بيت (ع) به آن
- بررسي تاريخي حجاب د راسلام و مسيحيت
- بررسي رخدادهاي تاريخي حرم امام رضا
- ارزيابي منابع تاريخ اهل تسنن از ولايتعهدي امام رضا (ع)
- بررسي زندگاني باقر شریف قرشی
- بررسي زندگاني علی دوانی
- بایسته های پژوهش در تاریخ اسلام
سایر فعاليتهاي حلقه علمي تاريخ اسلام
چاپ ویژنامه جستار با موضوع: علامه عسکری مرزبان تشیع و منادی وحدت.
برگزاری همایش در بزرگداشت علامه عسکری
برگزاري نشستهاي تخصصي با اساتيد مختلف:
طراحي و برگزاري اردوهاي علمي. ( سفر به كلات نادر به همراه آقاي غوث مدير آموزش وقت، سفر به شهرستان خاف و باز ديد از بناي تاريخي مدرسه قياسيه به همراه استاد جلالي رئيس معاونت پژوهش.)
حلقه بلاغ، برادران
درآمد
گروه آموزشی تبلیغ و تربیت اسلامی با هدف پرورش پژوهشگران نوانديش در حوزه مباحث تبليغي تربيتي با ايجاد فضاي كارگاهي براي پژوهش، اقدام به تاسیس و راه اندازی حلقه علمی بلاغ شاخه برادران در آذر ماه 1385 ه ش نمود.
حلقه علمی بلاغ شاخه خواهران نیز در آبان ماه سال 1386 ه ش آغاز به کار کرد.
اعضاء این حلقه را طلاب و دانش پژوهان مقطع خارج یا اواخر سطح ویا فارغ التحصیلان دوره های تبلیغ و تربیت اسلامی تشکیل می دهند.
هریک از اعضای حلقه، باید سالانه حداقل دو تحقیق پیرامون تبلیغ و تربیت اسلامی انجام دهد و نتیجه آن را به صورت مقاله ارائه دهد.
در نشست های هفتگی حلقه، مقالات نگارش شده توسط اعضا( که پیشتر حروفچینی و منتشر شده است) توسط نویسنده، معرفی میشود. سپس حاضران در نشست به نقد و بررسی آن پرداخته، مؤلف نیز در پایان از مقالۀ خود دفاع میکند.
مقالات پس از ارزیابی، در فصلنامه علمی فرهنگی جستار منتشر می گردد.گزارش اخبار و تازه های علمی در زمینه تبلیغ و تربیت اسلامی توسط اعضاء نیز، از حاشیه های جذاب جلسات حلقه بلاغ است
اعضاء حلقه در دیدارها و نشست های تخصصی، با دیدگاه های نوین تبلیغ و تربیت اسلامی آشنا می شوند و با مبلغان برجسته، دانشوران و صاحب نظران تبلیغ و تربیت اسلامی به گفتگو می پردازند.
این حلقه در دو شاخه برادران و خواهران، تاکنون حدود 140 نشست برگزار کرده و بیش از 60 مقاله توسط اعضاءآن تالیف، ارائه ونقد شده است.
آثار و مقالات ارسالی حلقه علمی بلاغ به فصلنامه جستار:
- شناخت يهود
- استراتژي تبليغي امام حسين(ع)
- تاكتيكهاي تبليغي امام حسين(ع)
- روش شناسي تبليغي پروتستان ها در عصر قاجار(آموزش ديني)
- تأثير مشورت در ساختار شخصيت جوان
- اعتدال در زندگي از منظر دين
- رسالت مبلغان در اتحاد اسلامي
- اصل مهرورزی در سیره پیامبر اعظم(ص)
- سیره تربیتی پیامبراعظم(ص)با کودکان
- پیامبر اعظم (ص) وخرافه ستیزی
- گوشه هايي از شيوه هاي تربيتي پيامبر اعظم(ص)
- برخي از ويژگي هاي مبلغ از منظر پيامبر اعظم(ص)
- عشق انسان به انسان دراسلام
- تحول در متون درسی حوزه، گزارشي از متون درسي اخلاق و تربيت اسلامي در حوزه هاي علميه 1
- تحول در متون درسی حوزه، گزارشي از متون درسي اخلاق و تربيت اسلامي در حوزه هاي علميه 2
- آسيب شناسي مراسم عزاداري(هيأت و مستمعين)
- آسيب شناسي سخنرانان و مداحان در مراسم مذهبي
- دوران عقد
- روش تبليغي امام حسن عسگري ( ع )
- جايگاه شادي در اسلام
- علل عدم توفيق خانواده ها در تربيت ديني فرزندان
- نقش يقين به مبدأ و معاد در آرامش واقعي
- ادب آموزي به كودك از منظر روايات
- ضرورت اخلاق محوري در روابط خانودگي
- روش تبليغي حضرت نوح(ع) در قرآن
- هاليوود و آخرالزمان
- زن در پیشگاه ولایت
- نقش تربیتی انتظار در خانواده و اجتماع
- توصيه هاي تبليغي قرآن به پيامبر اكرم ( ص )
- نقش تبليغي فرهنگي اجتماعي زن
- شيوه هاي ارتباط كلامي خداوند با مخاطبان
- نقش زيارت بر روح و روان انسان
حلقه بلاغ، خواهران
درآمد
گروه آموزشی تبلیغ و تربیت اسلامی با هدف پرورش پژوهشگران نوانديش در حوزه مباحث تبليغي تربيتي با ايجاد فضاي كارگاهي براي پژوهش، اقدام به تاسیس و راه اندازی حلقه علمی بلاغ شاخه خواهران در آبان ماه سال 1386 ه ش نمود.
اعضاء این حلقه را طلاب و دانش پژوهان مقطع خارج یا اواخر سطح ویا فارغ التحصیلان دوره های تبلیغ و تربیت اسلامی تشکیل می دهند.
هریک از اعضای حلقه، باید سالانه حداقل دو تحقیق پیرامون تبلیغ و تربیت اسلامی انجام دهد و نتیجه آن را به صورت مقاله ارائه دهد.
در نشست های هفتگی حلقه، مقالات نگارش شده توسط اعضا( که پیشتر حروفچینی و منتشر شده است) توسط نویسنده، معرفی میشود. سپس حاضران در نشست به نقد و بررسی آن پرداخته، مؤلف نیز در پایان از مقالۀ خود دفاع میکند.
مقالات پس از ارزیابی، در فصلنامه علمی فرهنگی جستار منتشر می گردد.گزارش اخبار و تازه های علمی در زمینه تبلیغ و تربیت اسلامی توسط اعضاء نیز، از حاشیه های جذاب جلسات حلقه بلاغ است
اعضاء حلقه در دیدارها و نشست های تخصصی، با دیدگاه های نوین تبلیغ و تربیت اسلامی آشنا می شوند و با مبلغان برجسته، دانشوران و صاحب نظران تبلیغ و تربیت اسلامی به گفتگو می پردازند.
این حلقه در دو شاخه برادران و خواهران، تاکنون حدود 140 نشست برگزار کرده و بیش از 60 مقاله توسط اعضاءآن تالیف، ارائه ونقد شده است.
آثار و مقالات ارسالی حلقه علمی بلاغ به فصلنامه جستار
- شناخت يهود
- استراتژي تبليغي امام حسين(ع)
- تاكتيكهاي تبليغي امام حسين(ع)
- روش شناسي تبليغي پروتستان ها در عصر قاجار(آموزش ديني)
- تأثير مشورت در ساختار شخصيت جوان
- اعتدال در زندگي از منظر دين
- رسالت مبلغان در اتحاد اسلامي
- اصل مهرورزی در سیره پیامبر اعظم(ص)
- سیره تربیتی پیامبراعظم(ص)با کودکان
- پیامبر اعظم (ص) وخرافه ستیزی
- گوشه هايي از شيوه هاي تربيتي پيامبر اعظم(ص)
- برخي از ويژگي هاي مبلغ از منظر پيامبر اعظم(ص)
- عشق انسان به انسان دراسلام
- تحول در متون درسی حوزه، گزارشي از متون درسي اخلاق و تربيت اسلامي در حوزه هاي علميه 1
- تحول در متون درسی حوزه، گزارشي از متون درسي اخلاق و تربيت اسلامي در حوزه هاي علميه 2
- آسيب شناسي مراسم عزاداري(هيأت و مستمعين)
- آسيب شناسي سخنرانان و مداحان در مراسم مذهبي
- دوران عقد
- روش تبليغي امام حسن عسگري ( ع )
- جايگاه شادي در اسلام
- علل عدم توفيق خانواده ها در تربيت ديني فرزندان
- نقش يقين به مبدأ و معاد در آرامش واقعي
- ادب آموزي به كودك از منظر روايات
- ضرورت اخلاق محوري در روابط خانودگي
- روش تبليغي حضرت نوح(ع) در قرآن
- هاليوود و آخرالزمان
- زن در پیشگاه ولایت
- نقش تربیتی انتظار در خانواده و اجتماع
- توصيه هاي تبليغي قرآن به پيامبر اكرم ( ص )
- نقش تبليغي فرهنگي اجتماعي زن
- شيوه هاي ارتباط كلامي خداوند با مخاطبان
- نقش زيارت بر روح و روان انسان
حلقه فرهنگ و جامعه
درآمد
گروه فرهنگ و تاريخ به منظور استفاده بهينه از توانايي هاي طلاب علاقمند به موضوعات فرهنگي اقدام به راه اندازي حلقه علمي فرهنگ و جامعه نمود، تا ضمن برگزاري اين حلقهف اهداف ذيل را تأمين نمايد. اين حلقه در ارديبهشت 1387 به همت گروه آموزشي فرهنگ و تاريخ تأسيس شده و در گستره «موضوعات و مسائل فرهنگي و اجتماعي» فعاليت ميكند.
اهداف
1. پرورش پژوهشگران نوانديش درحوزه فرهنگ با رويکردهای نظام مند و بين رشته ای، از طريق شناسايی دانش پژوهان مستعد خارج و اواخر سطح و ايجاد فضای کارگاهی برای پژوهش.
2. ترويج و تقويت نوانديشی علمی و مطالعات فرهنگي نوآمد با رويکرد مقايسه ای در حوزه علميه مشهد و ايجاد فضای همدلی و همکاری علمی ميان دانش پژوهان مستعد و نوگرا از طريق روابط متمرکز و پايدار به عنوان اعضای نشست.
3. مخاطبان اين برنامه، جمعی از دانش پژوهان مستعد و علاقه مند و دست به قلم حوزه علميه مشهد به عنوان اعضای حلقه علمی هستند و ابتدای هر فصل، اعضای جديد كه داراي توان علمی و تحصيل موفق علوم اسلامی در حوزه علميه و آشنائی مطالعاتی قابل توجه درزمينه فرهنگي- اجتماعي، شرکت فعال در برنامه ها و نشست های حلقه، تدوين حداقل يک مقاله پژوهشی درهر سه ماه پيرامون مسائل فرهنگي (پس از آغاز عضويت).
مهمترین فعاليتها
1. معرفی و بررسی مقالات:در اين بخش، مقالات نگارش شده توسط اعضا که پيشتر تايپ و منتشر شده است، توسط نويسنده معرفی می شود. سپس حاضران در نشست، به نقد و بررسی آن پرداخته، مؤلف نيز درپايان از مقاله خود دفاع مي کند.
2. اطلاع رسانی علمی: جهت آشنائی اعضا با يکديگر و تبادل يافته ها، اطلاعات و اخبار علمی، دانشوران معاصر، مرکز، پايگاهها، کتاب ها يا مقالات نوآمد در زمينه فرهنگ و جامعه معرفی گرديده، رويدادهای علمی و فرهنگی در موضوع حلقه (همايش ها، برنامه ها و ... ) گزارش می شوند.
3. سخنرانی علمی: سخنرانی يکی از فرهيختگان پيرامون نظريات و ديدگاه های جديد فرهنگي اجتماعي
4. ديدار علمی:ديداربادانشوران برجسته حوزه فرهنگ وآشنائی با زندگی وتجارب علمی آنها،يا بازديد از مراکز آموزشی وپژوهشی و اطلاع رسانی.
5. کارگاه پژوهش:جهت موضوع يابی و آشنائی عملی با روش تحقيق و نگارش. هريک از اعضای حلقه، موظف است در هرفصل، حداقل يک مقاله پيرامون موضوع حلقه تأليف کند و ارائه دهد. مقالات اعضا، با هدايت حلقه و راهنمائی اساتيد حوزه و دانشگاه نگارش می يابد و سپس در نسخه های محدود منتشر می گردد.
سایر فعالیت های حلقه علمي فرهنگ و جامعه
- برگزاري نشستنهاي تخصصي با اساتيد حوزه فرهنگ
- نقد و بررسي مقالات اعضاء. (6 مقاله) با موضوعات:
1. رستاخيز جان ( محمد وليان پور)
2. تعیین الگو و طبقهبندي موضوعات در مهندسی فرهنگی کشور ( محمد وليان پور)
3. آرمان شهر رضوي از نگاه مردان آرماني ( محمد صادقيان)
4. مديريت اسلامي ( غلامرضا حجازي)
5. صنعت هولوكاست ( مهدي شيرزادي)
6. آسيب شناسي پژوهشهاي ديني... ( محمد علي خاكي)
نشست ها
- مفهوم فرهنگ ( دوجلسه) حجه الاسلام وا لمسلمين الهي خراساني
فرهنگ از ديدگاه شهيد مطهري ( دكتر سهيلي)
روحانيت وانقلاب ( سه جلسه ) علما و اساتيد حوزه
كتابشناسي منابع فرهنگ و جامعه ( اعضاي گروه )
موضوع شناسي فرهنگ و جامعه ( اعضاي گروه )
ارتباط اقتصاد و فرهنگ ( حجه الاسلام والمسلمين حسيني)
فرهنگ مطالعه – از سري نشست هاي بررسي خرده فرهنگ ها – ( استاد معمارياني ) دو جلسه
آسيب شناسي حلقه فرهنگ و جامعه ( اعضاي گروه )
حلقه سینما و رسانه های تصویری، برادران
حلقه سینما و رسانه های تصویری، خواهران
حلقه ادبیات داستانی، برادران
حلقه ادبیات داستانی، خواهران
حلقه شعر برادران
درآمد
گروه ادب و هنر اسلامي، به منظور توسعه كاربردي هنر و ادب اسلامي در متن حوزه؛ تعميق، تكميل و نوسازي مفاهيم ادب و هنر اسلامي؛ و احياي مباحث فلسفه هنر اسلامي در حوزه و زمينه سازي مطلوب براي بهرهگيري از هنر جهت گسترش فرهنگ ديني فعاليت هاي خود را در سال ۱۳۸۱ رسماً آغاز كرد. اين گروه رسالت خويش را ارائه آموزش هاي ادبي و هنري مورد نياز امروز حوزويان دانسته و تلاش ميكند تا آنان را با زبان روز جامعه و شيوه هاي نوين نشر فرهنگ اسلامي آشنا كند.
شعر سرايان در طول تاريخ تشيع، نه تنها استحكام سخن امامان را تضمين مي كردند كه خود نيز به آفرينش و گشايش چهره ها و گره هاي نو مي پرداختند و در امتداد پيامهاي عدالت طلبانه و حق جويانه شيعي سير مي كردند. از آنجا كه هنوز نيز، شعر را ميتوان يكي از پرطرفدارترين ابزار تبليغي شيعه برشمرد، ضروري مينمايد، كه طلاب حوزه علميه مشهد، با تكيه بر پيشينه ديرين خراسان در شعر و شاعري كه اديبان بسياري را به عرصه ادبيات ايران تقديم كرده است، از دريچهاي جديد به شعر و شاعري بنگرند و نقش تبليغي آن را بيش از پيش مورد توجه قرار دهند. از اين رو، گروه ادب و هنر اسلامي، در راستاي رسالت خود و نياز اين عرصه، در سال ۱۳۸۶ حلقه تبليغي شعر برادران را تأسيس كرد تا در جمع شاعران حوزوي اهداف زير را تحقق بخشد:
۱. شناسايي، جذب، رشد و معرفي شاعران حوزوي.
۲. ارتقاي علمي – ادبي و مهارتي شاعران حوزه علميه در مسير استفاده بهينه از زبان تأثير گذار شعر در تبليغ.
نشستهاي هفتگي
اين برنامه، شامل سلسله نشستهاي هفتگي است كه اعضا ، ضمن حضور فعال در آن، سعي در پي گيري عناوين مصوب برنامه هاي حلقه را دارند كه از آن جمله مي توان به موارد ذيل اشاره كرد:
- نقد و تحليل شعر اعضا .
در اين برنامه، شعر منتخب هفته ، مطرح شده و حاضرين نسبت به چگونگي آن اظهار نظر ميكنند. اين اظهار نظرها علاوه بر جنبه شكلي شعر، مضامين و محتواي آن را نيز در بر مي گيرد و نكات قابل توجه كه احيانا از ديد شاعر مغفول مانده است تذكر داده مي شود.لازم به ذكر است كه تا كنون اين حلقه توانسته است حدود ۳۰۰ اثر را در طول ۵۵ جلسه هفتگي توليد كند كه ۳۴ اثر از اين مجموعه در فصلنامه جستار به چاپ رسيده است.
- طرح موضوعات خاص در نشستهاي هفتگي:
به طور معمول، در هر هفته يك موضوع ادبي، به عنوان محور قلمداد شده و اساتيد حاضر نسبت به آن توضيحاتي ايراد مي كنند.اين توضيحات علاوه بر افزايش توانايي علمي اعضا ، در اشعار آنان نيز نمود پيدا ميكند.
نشستهاي ويژه
نشستهاي ويژه و تخصصي به منظور استفاده بهينه از اساتيد شناخته شده كشور و ايجاد فرصتي مناسب جهت آشنايي اعضا ي حلقه با ديدگاههاي ايشان برگزار ميشود كه از آن جمله مي توان به موارد ذيل اشاره كرد:
- نقش حوزويان در شعر و ادبيات فارسي ( دكتر سيد علي موسوي گرمارودي)
در آغاز اين نشست، دكتر گرمارودي به كلياتي درباره جايگاه شعر حوزه در ادبيات پرداخت و با اشاره با اشعار مرحوم ميرزا حبيب خراساني، وي را آغازگر غزل معاصر برشمرد و با يادكرد اديبان بزرگي چون مرحوم اديب نيشابوري و ديگر اساتيد حوزوي و جايگاه شعر آنان، بر تأثيرگذاري اين بزرگان بر شعر معاصر و خطدهي به اشعار فرهنگي – ملي ايران تأكيد كرد.
- گستره ادبيات آييني ( دكتر هادي منوري)
در اين نشست، دكتر منوري با اشاره به ادبيات آييني و گستره تأثير آن در فرهنگ و انديشه تشيع، با ستودن فعاليت بزرگان درگذشته، به اين نكته اشاره داشت كه بايد دايره ادبيات آييني را از محدوده مدح و منقبت اهل بيت، فراتر برد و سيره عملي و اخلاقي ايشان را نيز بدان افزود. تعريف اين ادبيات به شكلي كه بتوان زواياي بيشتري از زندگي ائمه را در آن جاي داد. از ضروريات ادبيات آييني معاصر است.
- ويژگيهاي شعر انتظار ( استاد محمدجواد غفورزاده شفق- استاد سيد رضا مؤيد)
حضور اساتيد شعر خراسان، آقايان شفق و مويد، كه در خصوص بررسي شعر انتظار صورت گرفته بود، علاوه بر آنكه شور و شوقي مضاعف به حلقه بخشيد، موجب شد تا با طرح برخي خصوصيات شعر انتظار از سوي اين دو شاعر برجسته خراساني، و توجه به متون قديمي آن، به خصوص اشعار اديب نيشابوري و ميرزا حبيب خراساني، دقت در پشتوانه هاي ادبيات منظوم، مورد تأكيد قرار گيرد.
- حضور فعال در جشنواره شعر رضوي در دانشگاه آزاد اسلامي قوچان و مراسم جشن ميلاد امام رضا (ع) در حرم مطهر.
شرايط عضويت
مخاطبان اين برنامه بهعنوان اعضا ي حلقه، حوزويان علاقهمند به شعر و دانش آموختگان در سطح دو حوزه علميه هستند. در آغاز هر فصل، امكان حضوراعضا ي جديد نيز، فراهم ميشود. شرايط عضويت در اين حلقه عبارت است از:
۱. شركت فعّال و منظم در برنامهها و نشستهاي هفتگي.
۲. ارائه دو شعر در هر فصل و مشاركت در نقد ادبي.
حلقه شعر خواهران
درآمد
گروه ادب و هنر اسلامي، به منظور توسعه كاربردي هنر و ادب اسلامي در متن حوزه؛ تعميق، تكميل و نوسازي مفاهيم ادب و هنر اسلامي؛ و احياي مباحث فلسفه هنر اسلامي در حوزه و زمينه سازي مطلوب براي بهرهگيري از هنر جهت گسترش فرهنگ ديني فعاليت هاي خود را در سال ۱۳۸۱ رسماً آغاز كرد. اين گروه رسالت خويش را ارائه آموزش هاي ادبي و هنري مورد نياز امروز حوزويان دانسته و تلاش ميكند تا آنان را با زبان روز جامعه و شيوه هاي نوين نشر فرهنگ اسلامي آشنا كند.
شعر سرايان در طول تاريخ تشيع، نه تنها استحكام سخن امامان را تضمين مي كردند كه خود نيز به آفرينش و گشايش چهره ها و گره هاي نو مي پرداختند و در امتداد پيامهاي عدالت طلبانه و حق جويانه شيعي سير مي كردند. از آنجا كه هنوز نيز، شعر را ميتوان يكي از پرطرفدارترين ابزار تبليغي شيعه برشمرد، ضروري مينمايد، كه طلاب حوزه علميه مشهد، با تكيه بر پيشينه ديرين خراسان در شعر و شاعري كه اديبان بسياري را به عرصه ادبيات ايران تقديم كرده است، از دريچهاي جديد به شعر و شاعري بنگرند و نقش تبليغي آن را بيش از پيش مورد توجه قرار دهند. از اين رو، گروه ادب و هنر اسلامي، در راستاي رسالت خود و نياز اين عرصه، در سال ۱۳۸۶ حلقه تبليغي شعر برادران را تأسيس كرد تا در جمع شاعران حوزوي اهداف زير را تحقق بخشد:
۱. شناسايي، جذب، رشد و معرفي شاعران حوزوي.
۲. ارتقاي علمي – ادبي و مهارتي شاعران حوزه علميه در مسير استفاده بهينه از زبان تأثير گذار شعر در تبليغ.
نشستهاي هفتگي
اين برنامه، شامل سلسله نشستهاي هفتگي است كه اعضا ، ضمن حضور فعال در آن، سعي در پي گيري عناوين مصوب برنامه هاي حلقه دارند. از جمله اين برنامهها ميتوان به موارد ذيل اشاره كرد:
- نقد و تحليل شعر اعضا .
در اين برنامه، شعر منتخب هفته ، مطرح شده و حاضرين نسبت به چگونگي آن اظهار نظر ميكنند. اين اظهار نظرها علاوه بر جنبه شكلي شعر، مضامين و محتواي آن را نيز در بر مي گيرد و نكات قابل توجه كه احيانا از ديد شاعر مغفول مانده است تذكر داده مي شود.لازم به ذكر است كه تا كنون اين حلقه توانسته است حدود ۶۰ اثر را در طول ۳۰ جلسه هفتگي توليد كند كه ۸ اثر از اين مجموعه در فصلنامه جستار به چاپ رسيده است.
- طرح موضوعات خاص در نشستهاي هفتگي:
به طور معمول، در هر هفته يك موضوع ادبي، به عنوان محور قلمداد شده و اساتيد حاضر نسبت به آن توضيحاتي ايراد مي كنند.اين توضيحات علاوه بر افزايش توانايي علمي اعضا ، در اشعار آنان نيز نمود پيدا ميكند.
نشستهاي ويژه
نشستهاي ويژه و تخصصي به منظور استفاده بهينه از اساتيد شناخته شده كشور و ايجاد فرصتي مناسب جهت آشنايي اعضا ي حلقه با ديدگاههاي ايشان برگزار ميشود كه از آن جمله مي توان به موارد ذيل اشاره كرد:
- شعر آئيني و مؤلفه هاي خاص آن ( دكتر هادي منوري)
در اين نشست، دكتر منوري با اشاره به ادبيات آييني و گستره تأثير آن در فرهنگ و انديشه تشيع، با ستودن فعاليت بزرگان درگذشته، به اين نكته اشاره داشت كه بايد دايره ادبيات آييني را از محدوده مدح و منقبت اهل بيت، فراتر برد و سيره عملي و اخلاقي ايشان را نيز بدان افزود. تعريف اين ادبيات به شكلي كه بتوان زواياي بيشتري از زندگي ائمه را در آن جاي داد. از ضروريات ادبيات آييني معاصر است.
- ويژگيهاي نثر ادبي و تفاوتهاي آن با شعر سپيد. (حجةالاسلام والمسلمين عدالتي)
در اين جلسه، استاد عدالتي پس از بررسي ويژگيهاي شعر سپيد، ابعاد ساختاري آن را در مقايسه با نثر ادبي برشمرد. ظرافتهاي موجود در شعر سپيد، مثل حضور تصاوير شاعرانه، حذف افعال، ايهام، موسيقي دروني و ... از جمله ويژگيهاي خاص شعر سپيد دانسته شده كه موجب تفاوت آن با نثر ادبي ميشود. در ادامه، ايشان وجه تسميه شعر سپيد را با همين حذفهاي هوشمندانه در آن كه موجب سپيدي كاغذ در جايي كه انتظار سياهي كلمه اي مي رود، بي ارتباط ندانست؛ كه اين نيز خود وجه تسميه اي شاعرانه است.
- وضعيت زبان در شعر معاصر و مقايسه آن با شعر كهن فارسي( سركار خانم طيبه ثابت)
در بررسي زبان و چگونگي بهره مندي از واژگان شعر معاصر و تفاوت آن با سروده هاي كهن، استاد ثابت، سنخيت و هماهنگي واژگان با يكديگر را به لحاظ ساختار و كاربرد بسيار مهم برشمرد و ضرورت توجه شاعر به زبان خاص روزگار خود را مهم ارزيابي كرد. استفاده از كلمات نامتعارف در يك شعر ميتواند بر اين سنخيت و هماهنگي خدشه جدي وارد كند. در اهميت توجه به سنخيت زبان و شعر، همين بس كه اين مسئله ميتواند معيار شناسايي شعر يك شاعر به عنوان سبكي مستقل، يا سبك شعرا در يك دوره خاص باشد.
- نقد و ويژگيهاي آن در شعر ( استاد خانم راضيه رجايي)
استاد رجايي با تقسيم كلي نقد به ساختاري و محتوايي، گونه هاي مختلف هر دو نقد را برشمرده و به اهميت عناصري مانند زبان و واژگان، سبك، قالب و وزن و موسيقي، در ساختار يك شعر و حضور انديشه، عاطفه، پيام و عناصر محتوايي چون ايهام و كنايه و تشبيه و ... در نقد محتوايي تأكيد كرد. توجه به هر يك از اين عناصر، ميتواند نقش بسيار دقيقي در نقد سازنده داشته و جايگاه يك شعر را رتبه بندي كند.
- بررسي شعر فاطمي در دوره معاصر( استاد خانم زهرا حسين زاده)
دراين نشست، استاد حسين زاده ضمن اشاره به خصوصيات شعر فاطمي، آن را زيرمجموعه شعر آييني در دوره معاصر برشمرد. شعر فاطمي كه به دليل وجوه اشتراك زندگي حضرت فاطمه (ع) و حضرت علي(ع)، با شعر علوي، داراي اشتراكات مضموني بسياري است. شعر فاطمي چه در دوره كهن و چه دردوره معاصر با مضاميني خاص به زندگي و شهادت حضرت فاطمه مي پردازد.
شرايط عضويت
مخاطبان اين برنامه بهعنوان اعضا ي حلقه، حوزويان علاقهمند به شعر و دانش آموختگان در سطح دو حوزه علميه هستند. در آغاز هر فصل، امكان حضوراعضا ي جديد نيز، فراهم ميشود. شرايط عضويت در اين حلقه عبارت است از:
۱. شركت فعّال و منظم در برنامهها و نشستهاي هفتگي.
۲. ارائه دو شعر در هر فصل و مشاركت در نقد ادبي.